Mikroglia Hücreleri: Beyin Bahçıvanları

Gün geçtikçe öğrendiğimiz bilgi miktarı artıyor. Öğrenme yetisi için de beyindeki nöral bağlantıları geliştirmek ve güçlendirmek gerekiyor. Ama görünen o ki bağlantıları yıkabilmek de çok önemli. Beynimizi bir bahçe gibi hayal edersek 'sinaptik budama' olarak söyleyebileceğimiz olayı gerçekleştiren bahçıvanlar glia hücrelerinden mikroglia hücreleridir.

Glia hücrelerinin bir kısmı nöronlar arasındaki sinyalleri hızlandırmak için hareket ederken ve nöronların yiyecek, oksijen ihtiyacını karşılarken bazılarıysa atık temizleyiciler olarak görev yapar. Bunlardan yanı sıra beynin içindeki ortamı da düzenleyerek sinaps oluşumunda ve beynin uyum yeteneğinde önemli rol oynarlar. 

Beyin hasar gördüğü zaman etkinleşebilme özelliği olan, beyni koruyan ve budama yapan mikroglia hücreleri hangi bağlantıları seçeceğini proteinler yardımıyla anlar. Daha az kullanılan sinaptik bağlantılar C1q gibi proteinlerle işaretlenir. Mikroglia hücreleri işareti tespit ettiğinde proteinle bağ kurarak sinapsı yok ederler. Böylece beynimizde yeni bağlantılar için fiziksel alan açılmış olur. Bu şekilde de daha çok şey öğrenebiliriz. Aslında bu hücreleri beynimizin 'sil' tuşu olarak düşünebiliriz. Ayrıca mikroglia hücreleri herhangi bir hastalık faktörüyle karşılaştığında etrafa ROS (aslında zararlı olarak bilinip tamamen yok edilmek isteniyor) salarak diğer hücreleri de haberdar eder.

Beynimizin kendi kendini temizleme işlemi biz uyuduğumuz sırada gerçekleşir. Beyin hücrelerimiz, gereksiz bilgileri temizlemek ve glial bahçıvanlarımıza yer açmak %60'a kadar küçülebilir. Bu yüzden sabah uykumuzdan uyandığımızda net ve hızlı şekilde düşünebiliyoruz. 

Buraya kadar tamamiyle olumlu gözükse de alzheimer durumunda glia hücrelerinin sayısı artmakta ve yararlı işlevlerini bırakıp sinirlerin ölümüne yol açan zararlı işlevler kazanmaktadırlar. Bunun yanında mikroglia hücrelerinin yüzeyinde bulunan ve tehlike sinyallerini tanıyan reseptörler nedeniyle mikroglia hücreleri sorunun olduğu bölgeye çekilir. İltihaplanma sonucu beynin dengesi bozulduğunda canlı nöronlar strese girip bu sinyalleri üretirse mikroglialar tarafından canlı olarak yenebilirler. Nöronlar öldürüldükçe diğer nöronlarla bağlantılar kopar, bu olay da beyin işlevinde ciddi sorunlara sebep olabilir.

Öyleyse mikroglia hücrelerinize ve kendinize iyi bakın 🙋. Sonraki yazılarımızda görüşmek üzere.